Portret Sanne Vrijenhoek, tenure-tracker Human-Centered Database Analytics

Maatschappelijke issues terugvertalen naar de techniek, dat is de corebusiness van Sanne Vrijenhoek. Ze houdt zich bezig met kunstmatige intelligentie (AI): bij de HCDA-groep van CWI richt ze zich op systemen die nieuwsberichten aanbevelen – denk aan een nieuwswebsite die je onderaan een artikel nog meer berichten laat zien die ‘ook interessant zijn om te lezen’.

Na haar universitaire studie AI aan de VU ging Sanne aan de slag in de commerciële sector, maar dat beviel haar niet. “En toen kwam ik op LinkedIn de meest vage vacaturetekst ooit tegen”, vertelt ze glimlachend. “Het was bij de Rechtenfaculteit van de UvA, bij Natali Helberger. Zij had bepaalde ideeën over de rol die nieuwsaanbevelingssystemen kunnen spelen in het dagelijks leven. Ze zocht iemand met een technische achtergrond die zo’n systeem kan inrichten. Het was geen promotie-traject, en of er een publicatie uit moest voortkomen was onduidelijk.”

Kattenfilmpjes

De vacature-voor-een-jaar werd een zevenjarig project, met als bekroning toch een PhD. “En toen kwam deze positie beschikbaar bij CWI. Wat ik doe, is communicatiewetenschap en journalistiek vertalen naar een design, naar hoe we willen dat de techniek zich gedraagt.”

Daarmee bedoelt de onderzoeker niet dat als je graag naar kattenfilmpjes kijkt, het systeem je nog meer kattenfilmpjes aanbiedt. Sanne richt zich op een ander niveau: daar draait het niet om wat je wíl zien, maar om wat je zou moéten zien als je wil weten wat er in de wereld speelt. “Geen clickbait, geen filterbubbel, maar een kennismaking met andere zienswijzen, met wat je nog niet weet. Daar gaat mijn onderzoek over: hoe word je geïnformeerd?”

Niet in een vacuüm

Voor haar onderzoek kijkt Sanne graag over de grenzen van haar groep en haar vakgebied heen. Want wat voor zin heeft het om met een stel techneuten bij elkaar een systeem te ontwerpen waar een gebruiker niks aan heeft? “Computers en informatica bestaan niet in een vacuüm, ze hebben een functie in de maatschappij. Een algoritme net wat sneller maken of net wat beter interesses laten voorspellen, vind ik niet zo interessant. Het gaat mij om de toepassing ervan.”

“Er is een grote behoefte aan mensen die een brug kunnen slaan tussen techniek en belangrijke maatschappelijke onderwerpen. Want het effect van AI op het dagelijks leven wordt steeds groter.” Daar zitten nog maar weinig vrouwen tussen, ziet Sanne. Op haar AI-opleiding liepen er destijds maar een paar rond. Voordat ze begon aan de rechtenfaculteit, was ze vaak de enige vrouw in werkmeetings. “Ik herinner me een vergadering met Natali waarin we voor het eerst met alleen maar vrouwen zaten. Dat viel toen echt op.”

Meer diversiteit

Sanne vindt het belangrijk dat meer meiden, maar ook andere minderheidsgroepen de computerwetenschappen ingetrokken worden. “We kunnen de ontwikkeling van AI niet in goede banen leiden als er structureel maar een kleine en homogene groep aan de knoppen zit. Dat betekent dat wij als vakgebied aan het werk moeten om een prettige plek te zijn voor vrouwen, maar ook voor queer personen, personen van kleur, en alle anderen die afwijken van het standaard techneuten-plaatje. De verantwoordelijkheid om de eerste stap te nemen ligt bij ons, we kunnen niet wachten tot ze uit zichzelf naar ons toe komen. Én we moeten beter kijken naar de rol die ‘softe’ vakgebieden kunnen hebben in de verdere ontwikkeling van technologie.”

Technisch profiel

Dat ze niet in het techneuten-plaatje paste, heeft Sanne nooit tegengehouden in wat ze wilde bereiken. “Mijn familie is niet van de conventies. Ik doe juist niet wat er van me wordt verwacht. Meiden worden volgens mij vaak aangemoedigd om voor iets vertrouwds te kiezen, en niet buiten gebaande paden te gaan. Maar uiteindelijk moet je doen wat je leuk vindt!”

Portret Sanne Vrijenhoek

International Girls in ICT Day

International Girls in ICT Day, dit jaar op 23 april, vraagt wereldwijd aandacht voor meisjes en jonge vrouwen in technologie. De dag stimuleert hen om digitale vaardigheden te ontwikkelen en een toekomst in ICT te verkennen. Bij CWI grijpen we dit moment aan om twee vrouwelijke onderzoekers en hun werk te portretteren.

Lees het verhaal van Effy Li, post-doc bij de Database Architectures groep.