Het gebruik van social XR om de mentale gezondheid te verbeteren, of om jongeren te helpen sociale vaardigheden te ontwikkelen, staat nog in de kinderschoenen. “Er is nog maar weinig onderzoek naar gedaan”, zegt Alexandra Kitson, onderzoeker in het VIXI Lab van de University of Victoria. Haar werk richt zich op het ontwerpen, ontwikkelen en evalueren van opkomende technologieën, waaronder XR, AI en draagbare systemen, die gezondheid en welzijn kunnen ondersteunen.
Kitsons route naar VR-onderzoek begon met een brede academische achtergrond in computer science, filosofie, psychologie en linguïstiek, gecombineerd met vrijwilligerswerk voor een crisis- en suïcidehulplijn. Die combinatie bracht haar ertoe te onderzoeken hoe VR de mentale gezondheid zou kunnen ondersteunen. “Onze focus ligt op het verbeteren van het welzijn van jongeren met behulp van slimme apparaten en wearables. Ik werk samen met psychologen en therapeuten, die vaak nog niet weten hoe ze deze technologieën kunnen inzetten om hun patiënten te ondersteunen.”
Hoe kan XR-technologie de mentale gezondheid en het welzijn verbeteren?
“Sociale VR-platforms maken het nu al mogelijk dat mensen elkaar ontmoeten, samen spelen en gedeelde omgevingen creëren. Als zulke ruimtes worden ontworpen met duidelijke regels rond veiligheid, leeftijd en toestemming, kunnen ze steun bieden aan mensen die zich geïsoleerd voelen of weinig sociale contacten hebben. Voor mensen met sociale angst, depressie of andere mentale gezondheidsproblemen kan VR een manier zijn om contact te maken met anderen, zelfvertrouwen op te bouwen en steun te vinden zonder het huis uit te hoeven. Een voorbeeld daarvan is VRChat, waar iedereen een virtuele omgeving kan maken en anderen aan zo’n wereld kunnen deelnemen.
Een bestaande toepassing is exposuretherapie in een virtuele omgeving. Sommige apps zijn speciaal voor dat doel ontwikkeld. Denk bijvoorbeeld aan een kalmerende virtuele omgeving, zoals een bos of een beekje, waar mensen zich kunnen richten op oefeningen die hun emotionele welzijn ondersteunen. Andere ruimtes zijn juist ontworpen voor sociale interactie, met gedragsregels, evenementen en contactmomenten met een echte therapeut.
In een studie die ik heb gezien van Yale University oefenden tieners met situaties zoals aankomen op een feestje waar ze niemand kennen, een gesprek beginnen, of nee zeggen tegen vapen. VR gaf hun de mogelijkheid om verschillende strategieën uit te proberen in een veilige omgeving.”
Therapieën zoals exposuretherapie bestaan ook buiten virtuele werelden. Waarom zou je hiervoor XR gebruiken?
“VR kan bestaande therapieën versterken doordat moeilijke situaties realistischer aanvoelen, terwijl mensen er toch in een gecontroleerde en relatief veilige omgeving mee kunnen oefenen.
In Canada hebben we bovendien te maken met een mentalegezondheidscrisis, met lange wachtlijsten. In sommige gevallen moeten mensen twee jaar wachten voordat ze een therapeut kunnen zien. VR zou een manier kunnen zijn om mentale gezondheidsproblemen te helpen voorkomen, doordat mensen vaardigheden kunnen oefenen die hen veerkrachtiger maken in het dagelijks leven. Mensen willen dit soort dingen niet altijd op school oefenen. Maar in VR kan het laagdrempeliger en leuker zijn.”
Welke strategieën zijn veelbelovend in XR?
“In gedragstherapie is cognitive reappraisal een bewezen methode. Die helpt mensen om anders naar een moeilijke situatie te kijken, vooral als ze de situatie zelf niet kunnen veranderen. Voor jongeren kan dat lastig zijn om te leren. XR, gecombineerd met AI en Large Language Models, kan hen helpen om te oefenen met het herkaderen van een niet-helpende gedachte. Iemand die in paniek raakt bij de gedachte aan het niet halen van een examen, kan bijvoorbeeld al snel het ergste scenario voor zich zien: zakken voor de hele cursus, geen baan vinden, of zelfs dakloos worden.
In VR kunnen we zo’n situatie naspelen en jongeren helpen andere reacties te verkennen. Wat gebeurt er als ze om hulp vragen, of samen met een vriend gaan studeren? Op die manier kunnen ze in een veilige omgeving oefenen met het herkaderen van hun gedachten.”
Wat zijn de uitdagingen?
“Sommige technologische ontwikkelingen zijn nog nodig. Als meerdere mensen zich in dezelfde virtuele ruimte bevinden, wil je geen vertragingen, of omgevingen die geen echte emotionele reactie oproepen. Daarvoor zijn ook technologieën nodig waarmee mensen aanraking in VR kunnen ervaren en een beter gevoel krijgen van hun eigen lichaam, bijvoorbeeld door fysiologische metingen. Deze technologieën moeten nog beter worden geïntegreerd.
Maar de grootste uitdaging is voor mij het ontwerpen van online ruimtes die mensen met mentale gezondheidsproblemen kunnen ondersteunen op een manier die meer goed doet dan kwaad.”
Waar hoop je over tien jaar te staan met je onderzoek?
“Ik hoop dat we tegen die tijd sociale normen hebben ontwikkeld waar mensen zich breed in kunnen vinden: normen die ethisch verantwoord zijn en deze ruimtes veiliger maken. Daarnaast moeten augmentedrealitybrillen, headsets, smartwatches en koptelefoons beter op elkaar worden afgestemd, zodat we niet vastgelijmd zitten aan onze computers en deze technologieën meer onderdeel kunnen worden van het dagelijks leven.
Het belangrijkste vind ik dat mensen het recht houden om zelf te kiezen of ze deze technologieën willen gebruiken, zonder buitengesloten te worden als ze ervoor kiezen dat niet te doen.”
Headerfoto: Minnie Middelberg
